Cvijetni prah se koristi za ishranu ljudi i pčela: POLEN – ISKRA...

Cvijetni prah se koristi za ishranu ljudi i pčela: POLEN – ISKRA ŽIVOTA

SHARE

Ako nema dovoljnih zaliha polena, pčele obustavljaju odgajanje trutova, jer oni za razvoj troše pet puta više hrane nego larve radilica. Jedan kilogram trutova tokom života pojede i 15 – 20 kg meda. Trutovi, kojima je zbog nedostatka polena, u prvoj nedjelji života uskraćena proteinska ishrana, kasnije nisu produkovali dovoljnu količinu sperme. Zato, masovno odgajanje trutovskog legla ukazuje na dobru opskrbljenost društva polenom

Polen je jedan od najvrijednijih pčelinjih proizvoda. Poznat je i pod imenima cvijetni prah, pelud ili iskra života. Polen su zapravo mala, golim okom nevidljiva zrnca koja se nalaze u prašniku pri osnovi tučka cvjeta. Pčela sletjevši na cvjet nabacuje prah na sebe, na licu mjesta vrši granulaciju i kao takav unosi ga u košnicu. Predstavlja muške ćelije cvijetnih biljaka koje sadrže sve elemente potrebne za zdraviji život

Sastav i osobine

Polen je veoma bogat proteinima koji služe kao građevni materijal za rast i obnovu tkiva. Količina proteina u polenu kreće se u širokom dijapazonu od 7,02% kod nekih vrsta bora do 35,3% kod urmine palme. U prosjeku ta količina se može upoređivati sa onom kod graška, pasulja i sočiva.

Polenov prah sadrži mnogo privlačnih materija za pčele koje sakupljaju polen, prije svega masne kiseline i etar leteina. Definitivno je potvrđeno da je aroma polena koja privlači pčele smještena u njegovim lipidnim komponentama (Dobson, 1988.), a pokazalo se da te komponente imaju antimikrobna svojstva (J. Morris, 1979.).

Važnost privlačnih materija utvrdili su i mnogi naučnici prilikom eksperimentisanja sa zamjenama polena. Pokazalo se da je pčelama hranljivost bila mnogo manje važna prilikom konzumiranja od privlačnosti koju je istraživač mijenjao promjenom udjela polena u smjesi sa nekom od njegovih zamjena. Tako su utvrdili da se najbolji rezultati postižu ako u smjesi ima bar 20% polena.

Polen bodljastog krestaca

Zbog istog razloga, primijećeno je i slabije uzimanje kvasca u odnosu na polen za 3 – 4 puta. U svakom slučaju, zamjene polena se dodaju samo u krajnjoj nuždi, jer su sve od reda na ovaj ili onaj način, manje ili više, zapravo štetne za pčele. Ta štetnost se najbolje manifestuje čudnim abnormalnostima na poklopljenom leglu, ali i prilikom odgoja matica, kada zbog dodavanja sojinog brašna dio matica može i da ugine u matičnjacima (Steve Taber, C. L. Farrar). Ali ostaje činjenica da društva koja u proljeće konzumiraju pogače sa sojinim brašnom i polenom daju fantastične rezultate (C. L. Farrar), samo treba imati na umu da je Farrar preporučivao pogače sa tri dijela polena i jednim dijelom sojinog brašna.

Mnogi vrsni pčelari ne preporučuje ni davanje pčelama mlijeka u prahu. Nekoliko godina istraživanja i traženja adekvatnih zamjena za polen, svi eksperimenti su se završili neuspjehom. Često se kao zamjena polena koristi i kvasac, ali je utvrđeno da se proteini iz perge koriste i za odgajanje legla i za stvaranje rezervi u tijelu pčele, dok se proteini iz kvasca najvećim dijelom koriste samo za stvaranje rezervi u pčelama. Prema ruskim istraživanjima, za gajenje 10.000 pčela (oko 1 kg) potrebno je od 894 do 1080 grama polenovog praha, što se savršeno slaže i sa Farrarovom tvrdnjom još iz 1966. godine da se za odgajanje 4.500 pčela utroši oko 500 g polena.

U toku sezone jako društvo sakupi oko 50 kg cvijetnog praha od kojeg se može oduzeti najviše 20%. O utjecaju sakupljanja polena na prinos u medobranju vršena su mnoga istraživanja. Ukoliko je nektarska paša jaka, armija izletnica se mobiliše za rad na sakupljanju nektara ne obraćajući mnogo pažnju na polen. S druge strane pak, društva kojima je u toku sezone oduziman polen, po prestanku oduzimanja nastavljaju sa još intenzivnijim sakupljanjem, tako da obezbjeđuju bolje zimske zalihe od društava koja nisu učestvovala u “berbi” polena.

Prosječno društvo godišnje za leglo utroši 16,6 kg perge (15 – 28 kg). Za uspješno odgajanje samo zimskih pčela potrebno je prosječno 5,5 kg perge (3 – 7 kg). Jačina pčelinjeg društva u proljeće i efektivnost iskorišćavanja ranih proljećnih paša se uvećavaju proporcionalno zalihama perge u košnici. C. L. Farrar (1960.) je preporučivao da zajednica u zimu uđe sa najmanje 2,5 rama perge Fararove mjere, ili 3.000 cm2 perge.

Zajednice sa optimalnim zalihama perge odgajaju za 27,4% više legla i daju do 40% više meda od društava koja nemaju adekvatne zalihe. Ako nema dovoljnih zaliha polena, pčele obustavljaju odgajanje trutova, jer oni za razvoj troše pet puta više hrane nego larve radilica. Jedan kilogram trutova tokom života pojede i 15 – 20 kg meda. Trutovi, kojima je zbog nedostatka polena, u prvoj nedjelji života uskraćena proteinska ishrana, kasnije nisu produkovali dovoljnu količinu sperme. Zato, masovno odgajanje trutovskog legla ukazuje na dobru opskrbljenost društva polenom.

Sušenje polena

Za sušenje polenovog praha koriste se različite sprave, ali ga je najjednostavnije osušiti korišćenjem same košnice. U tu svrhu ispod poklopca LR košnice postavljaju se uobičajene ventilacione mreže, načinjene od rama letvica 20 X 20 milimetara sa razapetom plastičnom mrežom za prozor za ljetnju zaštitu od komaraca, na koje se razastire polen radi sušenja. Mreže čine “sendvič” tako da onemogućavaju da se moljac domogne polenovih zrna bilo sa gornje, bilo sa donje strane. Bitno je da se uvijek nalazi u “sendviču” jedan sloj više kako moljac ne bi mogao da dohvati polen ni kroz mrežicu.

Da bi se očuvao kvalitet polena dobijenog pomoću hvatača, mora se na odgovarajući način uskladištiti da bi se spriječilo ubuđavanje ili pojava moljca i drugih štetočina.
Kada se polen suši na vazduhu, dolazi do gubitka u težini i do 20% u odnosu na prvobitnu težinu.

Sušenje polena može se vršiti u posebnim uređajima sa ugrađenim toplotnim izvorom i odnošenjem vlage u vazdušnoj struji tako da se ukupna vlaga svede na 8-9%. Tako dobijen polen stavi se u zamrzivač na -18 do -20°C, gdje ostane do 48 sati a potom se čuva na O°C i više godina bez gubitka svojstava. Inače se sakupljen polen može čuvati duboko zamrznut i bez prethodnog sušenja, a osušen u smjesi sa kristalnim šećerom ili sojinim brašnom ako se upotrebljava za prihranu pčela. Polen se može pomiješati sa kristalisanim medom u vidu paste i koristi za ishranu ljudi ili pčela.

Pravilno sačuvan polen dubokim zamrzavanjem zadržava klijavost i može se upotrijebiti za oprašivanje cvjetova biljaka. Eksperimenti u Japanu pokazali su da klijavost tako sačuvanog polena kajsije poslije godinu dana iznosi od 59 – 65%.

Sovjetski istraživači dalje dokazuju izvanredno stimulativno i regenerativno dejstvo polena na organizam. Upotrba polena kod starije generacije, pokazuje izvanredne rezultate u pogledu fizičkog i mentalnog zdravlja, i vidnog podmlađivanja kože. Kvalitet polena, kao i meda zavisi od vrsta bilja i njihovog broja, čistoće terena, kao i načina prerade.(bhpčelar/arhiva)

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY