Snežana Milosavljević, spec. DVM: VARENJE U PČELA I POREMEĆAJI VARENJA

Snežana Milosavljević, spec. DVM: VARENJE U PČELA I POREMEĆAJI VARENJA

SHARE

Poremećaji u varenju mogu nastati iz više razloga; spoljašnjih i unutrašnjih faktora, te pogrešne apitehnike pčelara. Svi razlozi dovode do poremećaja varenja, a mi ćemo pomenuti samo neke, bez obzira na uzroke njihovog nastajanja.

Varenje hrane je proces razlaganja hranjivih materija unesenih u organizam do oblika koji mogu biti usvojeni i iskorišćeni u energetske i gradivne svrhe. Najzastupljeniji ugljeni hidrat u nektaru – saharoza, razlaže se do fruktoze i glukoze, a proteini iz polena i perge do amino kiselina.

U odnosu na med, pri varenju polena dobija se značajno više nesvarenih ostataka, što se objašnjava značajnim prisustvom celuloze. Nasuprot polenu, perga se bolje vari, jer je pčele prije skladištenja podvrgavaju djelimičnoj obradi. Kućne pčele najprije razmekšavaju donesena polenova zrnca mandibulama. Nakon toga, polen se sabija u ćelije saća, i dodaje mu se med, nakon čega kreće mliječno kisela fermentacija.

Sistem organa za varenje pčela je jedan od sistema koji nam pomaže da bolje razumijemo funkcionisanje pčela i pčelinje zajednice. Varenje hrane ima i svoje poremećaje, što utiče na zdravlje pčele, a time i na pčelinje proizvode.

Organi za varenje pčela sastoje se iz: usnog aparata, prednjeg (ždrijelo, jednjak, medni mjehur – voljka) prednjeg i zadnjeg crijeva (tanko i pravo crijevo).

Sistem organa za varenje

Sistem organa za varenje pčela počinje rilicom koju čine donje vilice i donja usna. Rilica ima važnu ulogu pri uzimanju tečne hrane. Ždrijelo na kraju ima izvodne kanale za proizvodnju mliječi i pljuvačnih žlijezda. Suženi kraj jednjaka prelazi u ždrijelo, a ono u voljku.

Voljka se nalazi na početku trbušnog segmenta, i jako je naborana, odnosno može da se proširi i primi oko 50 mm kubnih tečnosti, odnosno nekatara koji pčele sakupljaju i prenose u košnicu, dok je pri mirovanju pčele u košnici zapremina svega 14 mm kubnih. Prerada (invertovanje) saharoze porijeklom iz nektara počinje još u voljci.

Voljka je povezana sa srednjim crijevom preko međucrijeva, koje reguliše prolazak hrane, neophodne za zadovoljenje potreba same pčele. Srednje crijevo ima najvažniju ulogu u varenju. Njegova dužina kod radilice je 10-12 mm, kod matice 13 mm i truta 19 mm. U srednjem crijevu se izlučuje više enzima neophodnih za varenje hrane.

Zapremina kod mladih pčela je 23 mm kubna, a kod izletnica 8-9 mm kubnih. Usljed smanjenja zapremine srednjeg crijeva, u trbušnom dijelu se oslobađa mjesto za uvećanje mednog želuca (voljke) u kojoj će se sabirati nektar i prenositi do košnice.

Voljka je vezana sa srednjim crijevom posebnim aparatom – proventrikulisom koji ima jak mišićni sloj i ne dozvoljava miješanje hrane iz srednjeg crijeva sa sadržajem voljke.

Na srednje crijevo se nastavlja zadnje crijevo, koje se sastoji iz tankog crijeva i rektalnog crijeva, u kome se sabire izmet u dugom periodu zimskog mirovanja. Na granici srednjeg i tankog crijeva nalazi se ušće Malpigijevih cjevčica. Ima ih oko 100 do 150. Luče sadržaj u crijeva i pomažu varenje i rtazmjenu materija, te tako imaju ulogu koju imaju bubrezi kod nas i povećavaju koncentraciju izmeta.

Rektalno crijevo je takođe naborano, pa se njegova zapremina može povećati 3 – 4 puta, odnosno može primiti 45-50 mg. izmeta. To je jako važno u zimskim mjesecima, kada pčele duže vrijeme ne mogu izlaziti iz košnice zbog niskih temperatura. Da nam je u košnicama kvalitetan med

Pravilna apitehnika

Poremećaji u varenju mogu nastati iz više razloga; spoljašnjih i unutrašnjih faktora, te pogrešne apitehnike pčelara. Svi razlozi dovode do poremećaja varenja, a mi ćemo pomenuti samo neke, bez obzira na uzroke njihovog nastajanja.

Pojava svjetložutog izmeta kod paratifusa, čiji uzročnik je prirodni stanovnik sistema za varenje pčela.

Opstipacija crijeva mladih pčela zbog poremećaja dinamičke ravnoteže hranjivih materija.

Kod zimskih pčela zadržavanje nesvarenih dijelova hrane u rektumu zbog poremećene fermentacije a tako nastaje povoljna sredina za razmnožavanje kvasca i dolazi do djelovanja toksina.

Smrt usljed toksemije – djelovanja produkta metabolizma, nastaje i kod Aspergiloze.

Crne pčele su posljedica virusnog oboljenja koji u voljci koja je ispunjena tečnošću usljed poremećenog varenja. Rektum je ispunjen svijetlom vodenastom masom

Proliv kod oboljelih od nozeme, takođe je metabolički poremećaj kod koga se promjene dešavaju na nivou ćelija sistema za varenje (meronti – razvojni oblici N.cerana) u srednjem crijevu i Malpigijevim cjevčicama. Nozemoza može biti miješana infekcija sa amebnom bolesti.

Poremećaji u varenju nastaju i prilikom trovanja pčela bilo polenom, pesticidima, dimom i drugim hemijskim sredstvima.

Sve poremećeje varenja, a samim tim i mogućnosti gubitka pčelinjih zajednica možemo smanjiti pravilnom apitehnikom. Kada imamo problem radimo klinički pregled, a zatim uzorkovanje i slanje na dijagnostiku.

Кako je poremećaje varenja teško odvojiti od nekih bolesti i sastavni su dio istih, rijetko ih posmatramo izolovano, već u sklopu bolesti, konstatacija je slijedeća:

Pčele uzimljavati isključivo sa kvalitetnim medom i lako svarljivim medom.

Svu medljiku ukloniti iz košnice, jer je teško svarljiva. Medljiku treba sačuvati za proljećni razvoj pčela.

Med iz plodišnog dijela ne dirati jer on ima i do 30% više energetske hrane u sebi od meda iz medišnog dijela.

Nedostatak, odnosno manjak meda nadoknaditi šećernim sirupom polovinom jula dok još ima unosa polena iz prirode.

ZAKLJUČAK:

Pčelar je taj koji će svojom apitehnikom uticati na uspješno prezimljavanje svojih pčela.

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY