Laslo Karolji: Kako dobiti više voska

Laslo Karolji: Kako dobiti više voska

SHARE

U najznačajnije prirpemne radnje za narednu sezonu spada topljenje voska i pripremanje satnih osnova. Ako se primjeni savremena oprema i način topljenja, iz jednog pretopljenog sata treba da se dobije dovoljno voska za jednu i po satnu osnovu. Ako se to redovno radi svake treće godine, štiti se zdravlje pčelinjih društava, dobijaju kvalitetni pčelinji proizvodi i posao čini rentabilnijim.

Izbjegavati hemikalije

Vosak može da se izdvaja i uz pomoć hemikalija. Pri tome se staro saće miješa sa supstancama kao što su benzin, aceton, trihloroetilen… ova metoda se koristi u laboratorijama, a često i u industrijskoj proizvodnji, odnosno izdvajanju posljednjih kapi voska poslije klasičnog presovanja.

Tako dobijen vosak sadrži tragove rastvarača i ne preporučuje se za upotrebu u košnicama. Naime, med i ostali proizvodi u tom slučaju gube na kvalitetu zbog sadržaja hemikalija, a matica u ovakvom saću nerado polaže jaja.

Priprema

Iz starog saća mnogo je teže izdvojiti vosak nego iz mladog i građevnjaka. U mladom, još žutom saću, koje se zbog pevelike površine trutovskih ćelija ili iz drugih razloga mora pretopiti, mnogo je više voska nego otpadnog materijala. Zato mlado saće iz građevnjaka treba posebno topiti. Staro i crno, koje je znatno teže od mladog, poslije vađenja iz ramova isječe se na manju parčad i potopi u kišnicu.

Za potapanje su najpogodniji pocinkovan emajlirani sud, plastično ili drveno bure. Da saće ne bi plivalo na površini vode, optereti se odgovarajućim tegom. Staro saće se ostavi u kišnici sedam-osam dana i jednom dnevno se mijenja voda. Tako će se veći dio prljavštine i cvjetnog praha isprati iz ćelija, dok će se košuljice, koje u njemu ostaju poslije svake izvedene generacije pčela, natopiti vodom, a ne voskom prilikom topljenja.

Znači, pošto se postupci topljenja razlikuju, saće treba sortirati po starosti.

Osnovna pravila

Prilikom topljenja potrebno je voditi računa ne samo o tome da se sicjedi što više voska, nego i o tome da se sačuva njegov kvalitet. Naime, ne smije se dozvoliti da se preko voska šire zarazne bolesti na pčelinjaku.

Saće zaraženo američkom kugom pčelinjeg legla ne topi se zajedno s ostalim, jer se u tom postupku spore ove bolesti ne unište. Zato se prije dezinfekcije ne prave satne osnove od takvog voska. Čak je utvrđeno da se najveći broj pčelinjaka zarazi preko nedezinfikovanih satnih osnova.

Ne preporučuje se topljenje saća na otvorenoj vatri, jer vosak može da iskipi i izazove požar. Nije poželjno da vosak predugo vri, da se ne bi izgubio kvalitet. Ako se saće topi bez vode u elektirčnom topioniku, temperatura ne smije preći 85 stepeni, jer će vosak potamniti. Prilikom direktnog usmjeravanja vodene pare postaje sapunjav.

U sudovima od željeza, cinka, bronze i bakra vosak potamni. Najbolje su neoštećene emajlirane posude, zatim od aluminijuma, nikla i nehrđajućeg čelika, u kojima ne dolazi do promjene boje.

Pri isjecanju treba paziti da se propolis ne pomiješa sa saćem. Naime, propolis snižava tačku topljenja voska, koji će postati ljepljiv.

Koji metod odabrati

Postupkom topljenja treba omogućiti da se najjednostavnije i najbrže iscijedi što više voska. Mnoge privredne organizacije koje proizvode satne osnove imaju takvu opremu kojom se vosak gotovo stoprocentno vadi iz saća. Najbolji rezultati se postižu metodom vrcanja, kojom se saće prvo istopi uz pomoć vodene pare, a zatim centrifugiranjem vosak istiskuje iz droždine.

Pčelari koji nemaju odgovarajuću opremu ovaj posao treba da povjere organizacijama koje se time bave profesionalno. Platiće troškove usluge, a dobiće satne osnove od dezinfikovanog saća.

Na manjim pčelinjacima dobre rezultate daju parni topionici. Voda se u donjoj posudi uređaja grije strujom, a vodena para topi saće u rešetkastom srednjem dijelu. Vosak curi kroz rešetku od slavine i zatim se pušta u sud. Sastavni dio topionika je i presa, pa se iz droždine iscijedi najveći procenat voska.

Efikasni su i električni topionici s pločom raznih dimenzija, uglavnom zanatske izrade. Na tučanu ploču koja se zagrijeva strujom najčešće je postavljena tanka bakarna ploča s olucima na spoljašnjoj strani. Saće se polaže na donju ploču, a gornja se pritisne presom, istopljeni vosak se sliva u oluke i odvodi u sud.

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY